In 1996 begon Rince
de Jong demente bejaarden te fotograferen. Ze werkte
toen al acht jaar parttime in de bejaardenzorg. Haar
werk als fotograaf en haar baan als
bejaardenverzorgster beschouwde ze aanvankelijk als
twee gescheiden werelden. Toen ze eenmaal had
besloten een serie aan deze wereld te wijden, wist
ze in ieder geval zeker hoe ze het niet wilde
aanpakken. Ze wilde geen dramatisch beeld laten
zien, geen zielig verhaal vertellen.
Hoewel de foto’s soms ontroeren, vormen zij
inderdaad geen zielig verhaal. Ze laten de kwetsbare
mensen zien, zonder daarbij afbreuk te doen aan hun
waardigheid. Hoewel optimale verbale communicatie
met demente bejaarden niet meer mogelijk is , valt
er heel wat expressie uit hun houdingen, gebaren en
gezichtsuitdrukking af te lezen. ‘Je ziet de
levenservaring, dat fascineert me zo’, legt Rince de
Jong uit. ‘Ondanks hun dementie hebben ze hun
eigenwaarde en identiteit behouden’.
De ouderen op de foto’s poseren niet, ze zijn
volledig zichzelf. Toch heeft Rince de Jong in
sommige gevallen wel voor een voorzichtige
enscenering gekozen. Ze groepeerde vier dames, zoals
vaker gekleed in wit met kant afgezet ondergoed,
voor een donkerrood gordijn en reed het bed met een
bejaarde vrouw een beetje dichter bij het raam,
zodat het licht zacht over het spanlaken viel. De
Jongs onconventionele manier van portretteren van
deze mensen creëert een spanningsveld in haar foto’s
tussen theatraliteit en intimiteit. Het respect voor
de bejaarden heeft niet geleid tot overdreven
voorzichtigheid, maar haar juist creatieve vrijheid
verschaft.
De serie foto’s is in 1999 in boekvorm verschenen
onder de titel ‘Lang leven’.
Uit ‘Conditions humaines, portraits intimes’, Flos
Wildschut, 1999
Na de serie foto’s over demente bejaarden hoefde De
Jong niet lang na te denken over haar volgende
project: kinderen. In het jaar 2000 begon zij aan
dit nieuwe project. ‘Ik heb totaal vijf jaar
parttime in een kinderdagverblijf gewerkt en drie
jaar lang niets gefotografeerd. Alleen maar
geobserveerd. Het gaat maar door bij kinderen, een
onophoudelijke stroom energie. Constant aan het
ontdekken en aftasten, zoals wat doet pijn en wat
niet. Het is allemaal zo puur: de angst, het
enthousiasme, de liefde, maar ook de agressie.’
De beelden die op haar netvlies achterbleven,
stuurden haar richting film. Acht millimeter in
zwart/wit zonder geluid om precies te zijn. ‘Hoewel
ik er geen ervaring mee had, wist ik direct dat het
film zou moeten worden. Vanwege die tomeloze
energie. Dat wilde ik laten zien. Dat kun je niet
vangen in één enkel beeld of in een serie beelden’.
De serie van korte films van kinderen van 3 maanden
tot 4 jaar levert confronterende beelden op:
huilende koters die elkaars speelgoed afpakken, een
kind dat wordt opgesloten door andere kinderen in
een speelgoedoven en die vervolgens met de opening
tegen de muur wordt gezet. Maar ook hele vetederende
beelden. Je handen beginnen als volwassenen te
jeuken. Je zou willen ingrijpen. Dit is de wereld
voor kinderen als er geen volwassenen zouden zijn om
toezicht te houden. Dit is de puurheid die De Jong
voor ogen had.
De negen korte films die tijdens dit project
gerealiseerd zijn, onder de titel ‘Wat is dat?’,
worden gezamenlijk in installatievorm gepresenteerd.
Uit ‘R’ uit Magazine’, Dimitri Hakke, december 2007
En toen heb ik mijn oog laten vallen op honden. Mijn
fascinatie voor honden is eigenlijk gelijk aan die
voor de ouderen en kinderen. Voor mij ligt de
overeenkomst in het puur zijn. Het leven met driften
en instincten. De hond is rechtlijnig, veinst niet,
heeft geen oordelen over goed of fout, hij heeft
geen bijbedoelingen en is onder alle omstandigheden
hond en dus zichzelf.
Om mij te verdiepen in de hond ben ik momenteel
werkzaam bij een hondenuitlaatservice. Daarnaast
volg ik cursussen gericht op de interactie tussen
mens en hond.
Gaandeweg kwam ik erachter dat ik via de honden iets
wil zeggen over de mens. Over zijn verlangens,
ambities, schaamte, trots, tekortkomingen, liefde,
angst, arrogantie en frustraties. De manier waarop
een mens zich wendt tot de hond vertelt zoveel over
hem of haar. Er is vaak sprake van een
ongemakkelijkheid die ik interessant vind. Op een
heel directe maar toch subtiele manier wil ik de
interactie tussen mens en hond vastleggen. Met veel
humor maar ook ernst. Ik maak hierbij gebruik van
zowel fotografie als film. In de fotografie
concentreer ik mij op de houdingen en in de films
wil ik de bewegingen en het verloop van de
interactie vastleggen.
Naast het project over honden geef ik momenteel les
aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam en
bij de Stichting Kunst voor Rotterdammers en werk ik
af en toe in opdracht.
Rince de Jong, 2010 |
|
